الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

295

تفسير مجمع البيان (فارسى)

خليل و سيبويه گويند ، فليعبدوا ربّ هذا البيت لايلاف قريش يعنى عبادتشان را براى شكر اين نعمت قرار داده و اعتراف و اقرار به اين نعمت بزرگ نمايند . فراء گويد : آن بنا بر اين تقدير است ( الم تر كيف فعل ربّك لايلاف قريش . ) گويد ، آن به جهت اين است كه خداوند سبحان تذكّر داد اهل مكّه را به بزرگترين نعمتش بر ايشان در آنچه را كه باهل حبشه نمود . تفسير : ( لِإِيلافِ قُرَيْشٍ ) يعنى ما اين كار را باصحاب فيل نموديم براى نعمت و احسانمان بر قريش مضافا بر نعمتمان بر ايشان در مسافرتهاى زمستانى و تابستانى ، پس مثل اينكه گفته است نعمتى بر نعمت ، پس لام منتهى به معناى ( الى ) شده و اين گفته فراء است . و بعضى گفته‌اند : يعنى ما اين كار را كرديم براى الفت گرفتن قريش در مكّه و تمكّن ايشان در اقامت و توقّف در مكّه يا براى انس گرفتن قريش براى آنكه وقتى ابرهه قصد مكّه را نمود قريش ترسيده و فرار كردند از او پس ما ايشان را هلاك كرديم تا قريش بمكّه برگردند و با آن الفت گيرند و محمد ( ص ) در آنجا متولّد پس بعنوان بشارت دهنده و بيم دهنده مبعوث گردد ، و قول خدا : ( إِيلافِهِمْ ) ترجمه و توضيح و بدل از ( لِإِيلافِ قُرَيْشٍ ) است و ( رِحْلَةَ الشِّتاءِ وَ الصَّيْفِ ) منصوب است بوقوع ايلاف ايشان بر آن مسافرت زمستانى و تابستانى ، و تحقيق آن اينست كه قريش در حرم امن الهى در امان و اعينى از دشمنان بودند كه در آنجا برايشان هجوم آوردند و اينكه